सोनिया गांधी यांच्या पुस्तक प्रकाशनादरम्यान राहुल गांधी जे बोलले ते अप्रासंगिक व अशोभनीय होते. हल्लीची मुले आईवडिलांना ‘अ-लौकिक’ अवस्थेत पाहतात. त्यांनी ते आपल्या बालमित्रांना बालपणी सांगणे आणि पन्नाशी उलटून गेलेल्या राहुल गांधी यांनी सार्वजनिक ठिकाणी सांगणे यात जमीन अस्मानाचा फरक आहे! राहुल गांधींच्या अनुयायांनी त्याचे केलेले अनुसरण तर कीव करण्यासारखे आहे.
खरे तर राहुल गांधी यांनाही ‘आईवडिलांचे एकमेकांवरील प्रेम’ व्यक्त करताना अत्यंत खासगी असलेलेली ती घटना सार्वजनिक करणे योग्य नव्हते. वास्तविक, राजीव गांधी यांच्या हत्येनंतर सोनिया गांधी यांनी त्यांचा कसा सांभाळ केला, त्या कशा धीरोदात्त आहेत, कौटुंबिक व राजकीय जबाबदार्या त्यांनी कशा सांभाळल्या याची उदाहरणे देऊन ते अधोरेखित करणे योग्य ठरले असते. आईवडिलांमधील प्रेम सांगण्यासाठी आईला वडिलांच्या मांडीवर बसवण्याची अजिबातच आवश्यकता नसते.
आईवडिलांचे कर्तृत्व, प्रेम, वात्सल्य सांगताना ते कसे सांगावे, याला काही भारतीय संकेत आहेत. हे संकेत शारीरिक वर्णनांवर नव्हे, भावनिक वर्णनांवर आधारित आहेत. साने गुरुजींचा श्याम जेव्हा आपल्या आईबद्दल बोलतो तेव्हा त्याचे ते सांगणे हे मातेच्या वात्सल्यहिर्यास दिलेले भारतीय कोंदण आहे! आईवडिलांचे एकमेकांवरील प्रेम व्यक्त करतानाही श्याम ज्या करुणेने, आदराने करतो ते अभ्यासण्यासारखे आहे. राहुल गांधींनी आईवडिलांतील प्रेम व्यक्त करताना वापरलेला प्रसंग पाहिला तर पाश्चिमात्त्य देशांत लहान मुलांना वेगळ्या खोलीत का झोपवतात याचे उत्तर सहज मिळते!
भारतीय राजकारणात अशा अनेक स्त्रिया आहेत, ज्यांनी समर्थपणे सांसारिक व राजकीय जबाबदार्या समर्थपणे पेलल्या आहेत. त्यात त्यांचे पतीशी मतभेद, भांडणे असूनही त्यांचे एकमेकांवर असलेले निर्व्याज प्रेम याचीही बरीच उदाहरणे आहेत. शरद पवार हे नास्तिक तर प्रतिभाताई या आस्तिक. त्या देवळात जात तेव्हा शरद पवार बाहेर थांबत. एकमेकांच्या आस्थेबद्दल असलेला हा आदर त्यांच्यातील प्रेम अत्यंत आदरपूर्वक व्यक्त करतो.
राहुल गांधी यांचा आईवडिलांमधील प्रेम अशा पद्धतीने व्यक्त करण्याचा बालीशपणा त्यांच्या अनुयायांनी त्यापेक्षा जास्त बालीशपणा करत पसरवला. साधना कशी करायची हे शिकवत असताना एका गुरूने स्वत:च्या गालावर चापटी मारली. तेव्हा अनुयायांनी तशीच चापटी गालावर मारणे सुरू केले. अनुयायांचे पाहून एका त्रयस्थाने गुरूंना विचारले, ‘स्वत:च्या गालावर चापटी मारणे, ही कुठली ध्यानधारणा आहे?’ त्यावर गुरू म्हणाले, ‘ते शिकवताना माझ्या गालावर डास बसला होता!’ नेमके तेच आता कार्यकर्ते करू लागले आहेत.
राहुल गांधी यांचे हे वक्तव्य त्यांच्या भाषणात तारतम्याची कमतरता असल्यामुळे झाल्याचे वाटत असले तरी ते तसे नसावे. या वक्तव्याची पेरणी प्रसिद्धी व त्या वक्तव्यावर साहजिक उमटणार्या संभाव्य प्रतिक्रियांवरून हिंदू देवदेवतांची नालस्ती करण्याची संधी, यासाठी झाली असावी. उगवलेल्या प्रतिक्रिया पाहता तसे दिसते. अनुयायांनी, कार्यकर्त्यांनी आपल्या वडिलांच्या मांडीवर बसलेल्या आईचे फोटो, एआय-चित्र शेअर करण्याऐवजी, हिंदू देवदेवतांची तैलचित्रे व शिल्पांचे फोटो शेअर केले. राहुल गांधींनी केलेले आईवडिलांचे वर्णन व कार्यकर्त्यांनी केलेली हिंदू देवदेवतांची चित्रे शेअर करत त्याचे समर्थन करणे, हे दोन्ही नॉर्मलाइझ झाले.
अनेक जण ‘वामांगी रखुमाई’च्या जागी ‘वामांकी रखुमाई’, असे लिहून ते सोशल मीडियावर टाकत आहेत. रखुमाई विठ्ठलाच्या डाव्या बाजूस आहे; डाव्या मांडीवर नाही. राहुल गांधी यांच्या बोबडे बोलांचे समर्थन थेट करता येत नाही, पण ते करण्यासाठी हिंदू देवदेवतांची विटंबना मात्र करता येते याचेच अनेकांना समाधान वाटते. आणि हाच चिंतेचा व चिंतनाचा विषय आहे.
‘देवी देवांपेक्षा दुय्यम दर्जाच्या आहेत व हिंदू धर्मात आलेले हे समाजाचेच प्रतिबिंब आहे’, असे एका बाजूने म्हणायचे व दुसर्या बाजूने देवाच्या मांडीवर बसलेल्या देवीचे फोटो शेअर करायचे. ‘मिसोजिनिस्टिक’ असलेले देव अचानक एवढे ‘प्रॉग्रेसिव्ह’ झालेले पाहून देवही आपल्या कपाळावर हात मारून घेत असतील!
राजकीय उणीदुणी काढण्यासाठी, राजकीय सेटलमेंट करण्यासाठी हिंदू धर्माची निंदा करणे नींदनीयच आहे. हेच अन्य धर्मीयांबाबत असते तर अशी चित्रे शेअर करण्याचा विचार करण्याचे कुणाचेही धाडस झाले नसते. हिंदू सोशिक आहेत, याचा किती गैरफायदा घ्यायचा, यालाही काही मर्यादा आहेत. राजकीय व्यक्तींवर टीका करण्यासाठी देवीदेवतांचा अश्लाघ्य वापर कुणीही केला तरी तो चुकीचाच आहे.
‘सोनिया’च्या ताटी उजळलेल्या या ज्योती कोणताही प्रकाश पाडत नाहीत. अंधाराने अंधारालाच ओवाळत बसतात. ओवाळून टाकलेले हे कळबडवे अनुयायी, फुकट प्रसिद्धीसाठी किंवा चार पैशांसाठी हे असे दिवे लावतात तेव्हा वाईट वाटते. आपल्या आईवडिलांची प्रतिमा अशा पद्धतीने जगासमोर मांडतात तेव्हा वाईट वाटते. राजकीय उट्टे काढणे तात्पुरते असते; पण, स्वत:च्याच हिंदू संस्कृतीची दीर्घ काळापर्यंत हानी करून जाते!






