निसर्गाच्या प्रत्येक घटकांत देव पाहणार्‍या लोकांना सल्ले देण्याइतकी आपट्यांची राधिका कृष्णमय झालेली नाही. तरीही आपटून आपटून ही राधिका सल्ले देत राहते. राधिका सांगते, म्हणून त्याकडे दुर्लक्ष करणे योग्य नाही. ती जे सांगतेय, तो विचार पद्धतशीरपणे आजवर कसा पेरण्यात आलाय हे पाहणे आवश्यक आहे.
गायीला, नदीला, समुद्राला ‘माता’ म्हणणे, वडाची पूजा करणे या सर्वांची खिल्ली उडवली जाते. काही ‘बुदवंत’ लोक, ‘गाय आई आहे, तर मग बैल बाप आहे का?’, असा प्रश्‍न विचारत स्वत:चा वंशपरंपरागत गाढवपणा सिद्ध करतात. निसर्गाच्या साखळीतील प्रत्येक घटक महत्त्वाचा आहे, हा संस्कार हिंदू मनावर आजवर होत आला आहे. साधे तुळशीचे पान खुडतानाही तिची परवानगी व क्षमा मागण्याची पद्धत आपल्याकडे आहे. हिंदूंचे सगळे सण निसर्गचक्रानुसारच आहेत. इतकेच कशाला, हिंदू संस्कृती ही बहुधा जगात सध्या जिवंत असलेली एकमेव निसर्गपूजक संस्कृती आहे!
ज्यांनी जगभर निसर्गपूजक संस्कृती संपवल्या, त्यांचे वैचारिक बगलबच्चे हिंदू सणांवर, मूर्तिपूजेवर टीका करतात. ‘देव सर्वत्र आहे मग मूर्ती कशाला पुजायची?’, असा प्रश्‍न विचारला जातो. पण, जर देव सर्वत्र आहे, तर तो मूर्तीत नाही का? या प्रश्‍नाचे उत्तर मात्र दिले जात नाही.
पर्यावरणवादी आपले पर्यावरणप्रेम सिद्ध करताना हिंदू करत असलेली निसर्गपूजा अधोरेखित करत नाहीत. ते त्यांच्या ‘पुरोगामी’ असण्यास बाधा आणते. त्यामुळे, ते होळीला पाण्याच्या नासाडीविषयी बोलतात, गणेश चतुर्थीला ‘प्लास्टर ऑफ पॅरिस’विषयी बोलतात, वटपौर्णिमेला ‘पुरुषसत्ताक संस्कृतीखाली स्त्रियांच्या दुय्यमते’वर प्रवचने ठोकतात.
वडाची पूजा हजारो वर्षांपासून सुरू असल्यामुळेच वड व अन्य वृक्ष गेली हजारो वर्षे जिवंत आहेत. प्राणी, पक्षी विनाकारण मारले जाऊ नयेत म्हणून त्यांना देवाचे वाहन म्हणून महत्त्व ऋषींनी दिले आहे. जिथे निसर्ग त्याच्या मूळ स्वरूपात पुजता येणे शक्य आहे अशा वन, जंगल, डोंगराळ भागांत तो तसाच पुजला जातो. जिथे सपाट जमीन आहे, तिथे निसर्ग मूर्तीच्या स्वरूपात पुजला जातो. जिथे वड उपलब्ध नाही, तिथे खांदी किंवा चित्र काढून तो पुजला जातो. निसर्गपूजा आणि मूर्तिपूजा वेगवेगळी नाही. संस्कृती एकच आहे; वेगवेगळी नाही.
निसर्गावर प्रेम दाखवण्यासाठी मूर्ती पुजण्यावर घसरण्याची किंवा तिला नाकारण्याची काहीच गरज नाही. जगभर ज्यांनी निसर्गपूजक व मूर्तिपूजक संस्कृती संपवल्या त्यांनीच मोठ्या प्रमाणावर जगभर निसर्ग संपवला आहे. आज भारताला ‘ग्लोबल वॉर्मिंग’, ‘ओझोन लेयर’ यावरून प्रवचने ठोकणारे देश व त्यांचे पर्यावरणप्रेमी पोपट भारतीयांना ‘मूर्तिपूजा करू नका’ असे सांगतात. त्याच पोपटांची पोपटपंची राधिका आपटे स्वत:स कूल, निसर्गप्रेमी सिद्ध करण्याच्या खटाटोपात करते. ‘देवावर विश्‍वास नाही’, म्हणत निसर्गास देव मानण्याला विरोध करते आणि निसर्गपूजेला व मूर्तिपूजेला वेगळे करते.
हे राधिका स्वत:च्या बुद्धीने, मताने करत नाही. तिला फक्त कूल, निसर्गपूजक दिसायचे आहे. हा भेद पेरणारी, रुजवणारी व वाढवणारी शक्ती वेगळीच आहे. त्या शक्तीने जगभर केलेल्या मूर्तिभंजनाचे समर्थन वेळोवेळी केले आहे. पूरक गोष्टींना एकमेकांच्या विरुद्ध ठेवून संघर्ष पेटवत ठेवण्यावरच त्यांचे पोट चालते. संघर्ष संपला, तर तेही संपतात.
बिनमहत्त्वाच्या राधिकेस महत्त्व देण्याचा प्रश्‍नच नाही. ती जो घातक विचार मांडते आहे, तो खोडणे अत्यावश्यक आहे.
