केलेले दावे सप्रमाण खोडून काढल्यानंतर तेच दावे पुन्हा चार पाच वर्षांनी करण्याची खोड असलेल्या उदय भेंब्रे यांनी ‘गोव्यात मराठी ब्राह्मणांनी आणली’ केलेला हा दावा चुकीचा आहे. यातून त्यांनी ‘मराठी ही गोव्याबाहेरची भाषा’ हे सिद्ध करण्याचा खटाटोप केला आहे.
संपूर्ण लेखात त्यांनी मांडलेले सिद्धांत दिशाभूल करणारे आहेत. २०१९साली राखीगडी संशोधनातून ‘सर्व भारतीयांचे पूर्वज एकच आहेत’ हे सप्रमाण सिद्ध झालेले असतानाही ते ‘प्रोटो-ऑस्ट्रोलॉइड’ सिद्धांत पुढे रेटतात. नाकाची लांबी, त्वचेचा रंग यावरून डिक्सननी मांडलेला व गुहा यांनी पसरवलेला सिद्धांत भेंब्रे मांडतात. आर्य आक्रमणाचा पूर्णपणे खोटा व मुद्दाम पसरवलेला सिद्धांत आता पटवून देता येत नाही, त्यामुळे शब्दांचे खेळ करत त्याला ‘आर्यन मायग्रेशन’ केले आहे. पण, त्याचा आधार घेतल्याशिवाय वर्गीकृत संघर्षाची बिजे पेरताच येत नाहीत. त्यामुळे, ‘आर्य उत्तरेतून आले’, असे ते मिशेल दानिनोचा संदर्भ देऊन सांगतात. ‘आर्य म्हणजे सारस्वत’ अशीही पुस्ती जोडतात. मुळात आर्य हा शब्द वंशवाचक, जातिसूचक नाही. हे ‘मायग्रेशन’ रेटण्यामागे एक फार मोठे कारण आहे. जसे सगळे गोव्यात ‘आले’ तसेच पोर्तुगीजही ‘आले’, हा सिद्धांत मांडून दोन गोष्टी साध्य केल्या जातात. एक या सर्वांची संस्कृती भिन्न आहे आणि दुसरी ख्रिश्चन अत्याचार सामान्य केले जातात. त्यातून ‘आदिवासींची मूळ संस्कृती पहिल्यांना हिंदूंनी नष्ट केली व नंतर ख्रिश्चनांनी केली; त्यामुळे ख्रिश्चनांना दोष द्यायचा असेल तर तो हिंदूंनाही द्यावाच लागेल’, हा विचार रुजवता येतो. ‘सगळ्यांचे पूर्वज एकच होते, निसर्गपूजक संस्कृतीही एकच होती’, हा विचार मान्य केला तर शोषक आणि शोषित या दृष्टिकोनातून इतिहासाची मांडणी करता येत नाही. भेंब्रे यांनी मांडलेल्या ‘मायग्रेशन’ सिद्धांताप्रमाणे ‘सगळेच आले’, हे गृहीत धरले तर सर्वांत प्रथम आले ते फार तर, ‘आधीवासी’ (आधी येऊन राहिलेले) ठरतात; ‘आदिवासी‘ किंवा ‘मूलनिवासी’ नाही.
भाषेचे गट पाडून त्याची फाडणी पुढे वांशिक गटापर्यंत करण्यात सगळ्या ब्रिटिश, मिशनरि भाषाविद्वानांनी यश मिळवले आहे. त्यांचे कार्य इमानेइतबारे समाजवादी, साम्यवादी व पुरोगामी विचारवंत पुढे नेत आहेत. उदय भेंब्रे यांनी कोकणस्थ, कर्हाडे, कोकणस्थ व देशस्थ या महाराष्ट्रातून येऊन इथे स्थायिक झालेल्यांच्या यादीत इथले पद्देही बसवले आहेत. जर पद्दे नंतर आले तर ते गावकारीत कसे आहेत? जी भटी भाषा पद्दे बोलतात, ती मराठी आहे. याचाच अर्थ कोकणस्थ, कर्हाडे, कोकणस्थ व देशस्थ येण्याआधीपासूनच मराठी गोव्यात होती. कर्हाटमधून आलेल्या कर्हाड्यांची उपशाखा म्हणजे पद्दे हा युक्तिवाद ते कदाचित ते पुढील लेखात करतील. पण, तसे ते नाही. पद्दे जी मराठी बोलतात ती आणि कर्हाडे जी मराठी बोलतात, त्यात फरक आहे. जसा इथला वनवासी समाज गोव्यातलाच आहे, तसेच हे पद्देही गोव्यातीलच आहेत. वनवासींबाबत - ‘आदिवासी’ इथले ‘मूलनिवासी’ - हा विचार मांडताना त्यांच्याशिवाय गोव्यातील सखल, सागरी भागात कुणी राहतच नव्हते, असे म्हणणे पटत नाही.
लिखित साहित्याचा विचार केला तरीही कोकणीपेक्षा मराठीमध्ये साहित्य विपुल प्रमाणात होते. ते ख्रिश्चन मिशनर्यांनी, पोर्तुगिजांनी नष्ट केले. तरीही प्रशासकीय दस्तऐवज मराठीतूनच होते. तेव्हाही गोमंतकीयांची मुख्यत्वे बोलण्याची भाषा कोकणी व लिहिण्याची भाषा मराठी होती. सारस्वतांकडून स्टीफन्सने कोकणी भाषेची रचना शिकून घेतली व ’आर्ते दा लिंगाओ कॅनारिम्’ हे कोकणीचे पहिले व्याकरण लिहिले. भाषेची व्याकरण लिहिण्याएवढी समृद्धता असतानाही त्याने ‘ख्रिस्तपुराण’ कोकणीतून का लिहिले नाही? त्याचे महत्त्वाचे कारण म्हणजे, कोकणीत छंदोबद्ध, ओवीबद्ध लिखित साहित्य त्यावेळेस उपलब्ध नव्हते व तेवढी शब्दसंपदाही त्यावेळेस उपलब्ध नव्हती. भेंब्रे म्हणतात तसे, ‘एका ब्राह्मणाने विनंती केली म्हणून मग फादर स्टीफन्स याने मराठीत ख्रिस्तपुराण लिहिले’, केवळ यामुळे नव्हे. स्टीफन्सबद्दल लिहिताना ‘तो मराठीही शिकला, हे नंतर कळून येते’ हे वाक्य मखलाशीचा उत्तम नमुना आहे.
ख्रिश्चन प्रसारासाठी चर्चमधून कोकणीतून प्रवचने दिली जात असत. ती वाचता यावीत, समजावीत म्हणून पूर्णपणे शुद्ध कोकणी भाषेतील ’डोक्ट्रीना क्रिस्ता’सारखी पुस्तके रोमन लिपीत लिहिली गेली. बहुतांश लोकांना मराठीची वा कोकणीची देवनागरी, गोंयकानडी (किंवा कांदवी) व मोडी लिपीही माहीत नव्हती तिथे रोमन लिपीत लिहिलेले कोकणी पुस्तक वाटून काहीही लाभ नव्हता. ते पुस्तक मिशनरि शिक्षकांसाठी होते. कोकणीत बोलता यावे, यासाठी रोमन लिपीतून लिहिलेले कोकणी साहित्य होते. मौखिक कोकणी त्यांना ख्रिस्तप्रसारासाठी, संपर्कासाठी महत्त्वाची होती. कोकणीचे एवढे महत्त्व वाटत असते, तर त्यांनी तेच देवनागरीत किंवा मोडीत लिहिले असते. स्टीफन्सनंतरही जे साहित्य लिहिले गेले ते सामान्य लोकांसाठी नव्हते, ते पाद्रींनी कोकणीतून प्रवचने देता यावीत यासाठी रोमन लिपीत लिहिलेले साहित्य आहे. त्यात कोकणीची महत्तता जराही सिद्ध होत नाही, उलट चर्चची उपयुक्तता सिद्ध होते. ‘आदिवासींनी कोकणी आणली’, हा विचार ‘मूळ आदिवासींची भाषा संथाली, मुंडारी, खासी होती’ या विचारला छेद देणारा आहे.
सचिन मदगे यांनी सप्रमाण चुकीचे ठरवूनही नंतर चार वर्षांनी पुन्हा पूर्वी मारलेल्या त्याच ऐतिहासिक लोणकढी थापांसारखाच ‘मराठी गोव्याची भाषा नाही’, हे सिद्ध करण्याचा उदय भेंब्रेंचा हा प्रयत्न आहे. मराठी ही कुठल्याही ब्राह्मणांनी बाहेरून आणलेली भाषा नाही. मराठी ही गोव्याचीच भाषा आहे!
